ALIŞVERİŞ MERKEZLERİNİN İŞLEVLERİNİ YİTİRMESİNDE SANAL ALIŞVERİŞ VE PANDEMİ SÜRECİNİN ETKİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME


Velibaşoğlu E., Pulat Gökmen G.

Journal of Erciyes Akademi Dergisi, vol.36, no.2, pp.448-486, 2022 (Peer-Reviewed Journal)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 36 Issue: 2
  • Publication Date: 2022
  • Doi Number: 10.48070/erciyesakademi.1036673
  • Journal Name: Journal of Erciyes Akademi Dergisi
  • Journal Indexes: Index Islamicus, Index Copernicus, Asos İndeks, Sobiad Atıf Dizini, Other Indexes
  • Page Numbers: pp.448-486
  • Istanbul Technical University Affiliated: Yes

Abstract

Shopping style and habits differ in various parts of the world. Shopping malls, which have become public spaces with their social and cultural activities as well as their commercial use, have an important role in the life of the society. Shopping malls, which became widespread all over the world between 1970-1990, reached high levels before the global crisis of 2007-2008. In these years, the development of virtual shopping opportunities all over the world and the preference of publics to shop with this option caused shopping malls to lose their function, and these buildings began to be called "dead mall" in developed countries. The COVID19 Pandemic, which has limited the use of shopping centers for both consumption and public purposes, has also been an important role for peoples to prefer virtual shopping. This article tries to reveal how the shopping malls, which have been called "new public spaces" for the society in our cities for a while, are affected spatially by the virtual shopping experience increased by the COVID-19 pandemic and what the possible future scenarios are. In this context, a field research and a survey of 403 peoples conducted. The survey result indicates that individuals prefer online shopping and spend less time in shopping malls than before the pandemic. They use shopping malls for commercial purposes and socialization, and cultural activities. After the pandemic period, mainly commercial use increased and public use decreased. In order for the use of physical shopping venues to continue, it is seen that shopping malls have to provide new experiences to its visitors and customers, to transform into places that combine entertainment and shopping for the especially younger generation, and offer personalized opportunities and services.

Keywords: Shopping malls, Dead malls, Spatial change, Online shopping, Covid 19. 

Alışveriş yöntem ve alışkanlıkları dünyanın farklı yerlerinde yerleşimlere göre çeşitlilik göstermektedir. Ticari kullanımının yanı sıra sosyal ve kültürel faaliyetleriyle de kamusal alan niteliği kazanan alışveriş merkezleri kentlinin yaşamında önemli bir yere sahiptir. 1970-1990 yılları arasında tüm dünyada yaygınlaşan alışveriş merkezleri 2007-2008 yıllarındaki küresel kriz öncesinde sayısal olarak belirli bir doygunluğa ulaşmıştır. Bu dönemde tüm dünyada internet üzerinden alışveriş imkanlarının gelişmesi ve bireylerin bu yöntemle alışverişi tercih etmesi alışveriş merkezlerinin işlevini yitirmeye başlamasına neden olmuş ve gelişmiş ülkelerde bu yapılar “ölü alışveriş merkezi (dead mall)” olarak adlandırılmaya başlanmıştır. COVİD-19 salgın süreci de bireylerin sanal alışverişi tercih etmesinde önemli bir etken olmuş, bu durum alışveriş merkezlerinin gerek tüketim gerekse kamusal amaçlı kullanımını sınırlamıştır. Bu makalede kentlerimizde bir süredir toplum için “yeni kamusal mekânlar” olarak adlandırılan AVM’lerin COVİD-19 pandemisinin de artırdığı sanal alışveriş deneyiminden mekânsal olarak nasıl etkilendiği ve olası gelecek senaryolarının neler olduğu ortaya konmaya çalışılmaktadır. Bu kapsamda, bir alan çalışması gerçekleştirilerek toplam 403 kişi ile anket yapılmıştır. Anket sonuçları, bireylerin sanal alışverişi tercih ettiklerini, AVM’lerde pandemi öncesine göre daha az vakit geçirdiklerini, AVM’leri pandemi öncesi ticari amacın yanı sıra sosyalleşme ve kültürel faaliyetler içinde kullanırlarken, pandemi sonrası ağırlıklı olarak ticari amaçlı kullanımın öne çıktığını ve kamusal kullanımının azaldığını göstermektedir. Fiziksel alışveriş mekânlarının kullanılmasının devam edebilmesi için ziyaretçilerine yeni deneyimler yaşatması, genç kuşak için eğlence ile alışverişi birleştiren, kendilerine özel kişiselleştirilmiş teklifler ve hizmetler sunan yerlere dönüşmesinin gerektiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Alışveriş merkezleri, Ölü alışveriş merkezleri, Mekânsal değişim, Sanal alışveriş, Covid 19.