KONUT ALANLARINDAKİ SOSYAL YABANCILAŞMADA ETKEN OLAN MEKÂNSAL KADEMELENME EKSİKLİĞİNİN ÖRNEKLEM ALAN ÜZERİNDEN TARTIŞILMASI: MERSİN/ HALKKENT ÖRNEĞİ.


Creative Commons License

Bolat A., Tiftik C.

AKDENİZ 8. ULUSLARARASI UYGULAMALI BİLİMLER KONGRESİ, Girne, Cyprus (Kktc), 19 - 20 November 2022, vol.1, no.1, pp.220-232

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • Volume: 1
  • City: Girne
  • Country: Cyprus (Kktc)
  • Page Numbers: pp.220-232
  • Istanbul Technical University Affiliated: Yes

Abstract

19. ve 20. yüzyıllarda gelişmeye başlayan banliyö yerleşimleri ve çok katlı blok apartmanlar, kamusal- özel alanlar arasında keskin bir ayrımın oluşmasına neden olmuştur. Türkiye’deki sisteminde de yap-satçı politika ile parsel bazında tek yapılı ya da kentin geri kalanıyla ilişkisiz toplu konutlar şeklinde geliştirilen projeler, özel ve kamusal alanları ayrıştırmaktadır. Bununla birlikte, kentsel tasarım disiplini mekânın hiyerarşik bir düzen içinde gelişimini önermektedir. Mahallelerin, kentin geri kalanından farklı olarak evin yakın çevresini ortak olarak kullanan bir grup insanın sosyo-mekânsal ihtiyaçlarına fırsatlar sunması beklenmektedir. Birey ile toplum arasındaki bu mesafe içinde ailevi ve duygusal ikili ilişkiler, dostluk- arkadaşlıklar ve komşuluk ilişkileri gibi sosyal ilişki düzeyleri vardır. Mekânsal kademelenme içerisindeki yarı kamusal ve yarı özel geçiş mekânları, sosyal ilişki düzeyleri arasında bir tür iletişim- etkileşim yaratır; bu geçiş mekânları kaybolduğunda yalnızlık ve birliktelik arasındaki çeşitli geçiş formları da ortadan kalkmakta ve izolasyon ile temas arasındaki sınırlar keskinleşmektedir. Kentsel tasarım ölçeğinde, mekânsal kademelenmenin kurgulanmasında en yaygın örnek, bir grup binanın kütlesel organizasyonu ve o bina grubuna hizmet eden geçiş mekanlarının yaratılmasıdır. Bu doğrultuda, çalışma alanı olarak Mersin iline bağlı Halkkent Mahallesindeki avlulu iki konut kümesi çalışma alanı olarak seçilmiş ve mekânsal kademelenmenin kurgulanabilmesi için gerekli olan 6 parametre çerçevesinde alanın sorun ve potansiyellerinin tespit edilmesi ve tartışılması amaçlanmıştır. Çalışma, nicel bir araştırma olarak kurgulanmış olup öncelikle literatür araştırması ile parametreler belirlenmiş; sonrasında haritalama yöntemi ile parametreler mekânın mevcut durumunda analiz edilerek sorun ve potansiyelleri şematik gösterim tekniği ile ortaya konmuştur. Bulgular ‘mekânsal kademelenme eksikliği, sosyal yabancılaşma ve izolasyona sebep olmaktadır’ hipotezini destekler nitelikte olup; çalışma sonucunda, gerek kütlesel organizasyon ve yapı tipolojileri ile gerekse sahip olduğu nüfus ile mekânsal kademelenmenin yaratılabileceği bu avlulu konut kümelerinde mekânsal kademelenmenin kurgulan(a)mamış olması sebebiyle mekânın ölü bir mekâna dönüştüğü ve mekânda sosyal ilişkilerin kurulamadığı sonucu çıkarılmıştır. Çalışmanın, ilerde örneklem alan için yapılacak sağlıklaştırma ve iyileştirme projelerine yol göstermesi hedeflenmiştir.